Penisamputatie bij de kat (urethrostomie)

Inleiding

Een urethrostomie is een chirurgische procedure die een opening in de urethra (plasbuis, de buis die de urine uit de blaas geleidt) creëert. De procedure wordt gedaan om een obstructie (belemmeringen) in de urethra op te kunnen heffen want een verstopte plasbuis is een levensbedreigende aandoening. Zelfs een gedeeltelijke obstructie van de urinestroom kan leiden tot ernstige complicaties zoals infectie van de urinewegen, incontinentie en verlies van blaaswanddruk.

Obstructies ontstaan door eiwitten-pluggen, stenen, trauma of littekens. Bij katers komt het vaker voor vanwege de smalle plasbuis die aan de punt nog eens extra versmald is waarin pluggen en/of steentjes makkelijk in vastlopen.
De procedure wordt in het algemeen gedaan in het perineum (tussen de anus en scrotum) en wordt "perineale urethrostomie" genoemd. Vanwege de anatomie van de kat (de penis is vrij klein en wijst naar achteren) komt een urethrostomie bij de kat neer op amputatie van de penis, de zeer smalle punt van de penis wordt hierbij verwijderd en de meer naar binnen gelegen wijdere plasbuis vrijgemaakt.

Indicaties voor het uitvoeren van een penisamputatie

Deze procedure wordt meestal gebruikt bij mannelijke katten, katers zijn vatbaar voor urethrale obstructie door eiwitpluggen, blaasgruis of blaasstenen die in de punt kunnen vastlopen. Wij noemen dit "plaskaters" en slaat op het feit dat dit katers zijn die constant willen plassen maar niet kunnen.
De meeste katten met deze problemen reageren goed op eerst katheterisatie van de urethra en spoelen van de blaas gevolgd door medicatie (pijnstillers, blaasontspanners en antibiotica) en dieet voor de rest van zijn leven. Sommige katten hebben terugkerende klachten van urinaire obstructie ondanks dieet, bij deze katten is de operatie de beste behandeling.
Urethrostomie is ook aangegeven in gevallen van ernstige trauma of littekens aan de penis die de normale doorgang van de urine belemmeren.

Testen voor een penisamputatie

Of er voor de operatie nog extra testen gedaan worden is afhankelijk van de leeftijd, de algemene gezondheid van het dier en de oorzaak van de obstructie. Vaak is reeds een röntgenfoto of echografie van de blaas gedaan, hierop zijn stenen in de blaas en soms zwelling van de blaaswand te zien. Bloedonderzoek wordt gedaan om vast te stellen of er reeds ernstige schade aan de nieren is opgetreden
Als de oorzaak van de obstructie groot trauma aan het gebied is zijn meer uitgebreidere tests nodig, bijvoorbeeld extra röntgenfoto's, bloedbeeld, een urine-analyse en eventueel een ECG. Operatief ingrijpen kan worden uitgesteld totdat het dier is gestabiliseerd, in de regel zal er een katheter in de blaas zitten om urineafvoer te waarborgen.

De operatie

Operatie van een "plaskater", de kater ligt op zijn buik op een schuine tafel.

Na verdoving wordt het huisdier geplaatst op een chirurgische tafel, meestal liggend op zijn buik met het perineum blootgesteld aan de chirurg. Het haar van het perineum en eromheen wordt geschoren. Na het scheren wordt de huid gewassen met chirurgische zeep en ontsmet met Betadine.
De penis wordt afgeknipt en de plasbuis wordt vrijgemaakt van de omliggende weefsels zodat het wijdere deel van de plasbuis vrij komt. Daarna zal een incisie in de penis en de plasbuis de laatste openleggen.
Met hechtdraad worden de randen van de opengelegde plasbuis aan de randen van de huid incisie gehecht. Hierbij wordt een brede urethrale opening gecreëerd. Na 10 tot 14 dagen worden met de controle de hechtingen weer verwijderd
Wanneer de procedure wordt gedaan bij intacte katers, wordt tegelijkertijd de kater gecastreerd.

Risico's en complicaties

Het totale risico van deze procedure bij een gezonde kat is vrij laag maar zijn mede afhankelijk van complicerende factoren zoals trauma en slechte nierfunctie. De belangrijkste risico's zijn die van de algemene anesthesie, bloeden (bloeding), post-operatieve infectie en slechte wondgenezing.
Littekenvorming kan soms optreden in sommige katten en leidt tot opnieuw een obstructie van de plasbuis.

Nazorg en prognose

Postoperatieve pijnstillers worden gegeven om pijn te verlichten.
De thuiszorg bestaat uit:

Rust totdat de hechtingen zijn verwijderd (10 tot 14 dagen).

Kraag om de nek gedurende een of twee weken om te voorkomen dat de kat likt of bijt aan de hechtingen en de wond.

Regelmatig inspecteren van het wondgebied op tekenen infectie.

Papieren of plastic stroken als kattebakvulling om te voorkomen dat kattenbakkorrels aan de wond blijven plakken.

Regelmatig controleren of de kat kan plassen, elk onvermogen om te plassen moet onmiddellijk aan uw dierenarts worden gemeld.

Na genezing is er, indien er geen complicaties ontstaan, een goed cosmetisch resultaat en is er weinig verschil met voorheen.